Collectiewerk: digitaliseren inventaris Lijsternestbibliotheek

Al in 2009 volgde ik een initiatiecursus om te leren werken met Adlib Museum, het speciaal ontwikkelde softwarepakket voor professioneel collectiemanagement in musea dat door de Provincie Oost- en West-Vlaanderen gebruikt word. Pas bij het Lijsternest kreeg ik ook een integrale collectie onder mijn hoede, een collectie trouwens die pas gedigitaliseerd was met het oog op de volledige inboedelverhuis in aanloop naar de renovatie van Het Lijsternest.
De verplaatsing uit 2008 was gedocumenteerd, maar de terugplaatsing in voorjaar 2014 niet.

Via MovE, ondertussen erfgoedinzicht, worden interessante objecten tentoongesteld. De collectieregistratie gebeurde vooral met het oog op de verhuis. Er is dus stevig werk om het ook inhoudelijk verder te verfijnen. Sommige objecten vermeldden alleen formaat, materiaal en verpakking (tijdens de verhuis).

Meest uitdagend was de bibliotheek van het Lijsternest, daarmee degelijk verwijzend naar de boeken die de schrijver zélf tijdens zijn leven in huis haalde. De énige inventaris beschikbaar was met een typemachine opgemaakt bij de overdracht van de collectie in 1979. Sindsdien onaangeroerd, ook niet in het licht van de renovatie. Na bijna dertig jaar in open kast van het museum, na de integrale verhuis in 2008, na de opsplitsing in kwetsbare en waardevolle boeken voor bewaring te Brugge en terugplaatsing van als minder waardevol ingeschatte boeken in het gerenoveerde gebouw blijven dus twee boeiende uitdagingen. 

De digitalisering van de inventaris en vervolgens de praktijktoets tussen 1979 en nu.
Digitalisering: overbodig te stellen dat de inventarisnotatie uit 1979 niet voldoet aan de hedendaagse bibliografische conventies. Dat leidde tot de misschien onorthodoxe keuze om niet te gaan werken met bibliotheekmanagementsoftware Vubis, maar om de boeken als museumobjecten te gaan behandelen. Een medewerker met bibliotheekopleiding buigt zich over de annotatie, het digitaliseren was natuurlijk helemaal mijn ding!

Via optische tekenherkenning werd de lijst omgezet naar een Excel-document, dat integraal kan ingevoerd worden, na de inhoudelijke kwaliteitscontrole die zal worden uitgevoerd door mijn ervaren medewerker met een bibliotheekopleiding. Die fase zal afgerond worden in 2016, vervolgens volgt dan de toets met de reële collectie anno 2016-2017 en daarna de kwalitatieve opwaardering (als ‘museumobject’ moeten we ook formaten, aantal bladzijden, enz.) noteren. Van een volledige ontsluiting als hier 
kunnen we in de volgende twee jaar enkel dromen. Toch vormt zal deze ontsluiting een enorme meerwaarde betekenen in het taalwetenschappelijk, historisch onderzoek naar het werk van Streuvels in het bijzonder, maar bij uitbreiding ook naar dat van het Nederlandstalig literatuurgebeuren uit de belle-epoqueperiode. Wordt vervolgd!

Gedichtenwedstrijd: Wees een slimmerik, schrijf een limerick, voor Open Monumentendag 2015

Van augustus 2014 tot augustus 2015 was Het Lijsternest omsingeld door wegenwerken. Wandelen en fietsen in de glooiende landschap rond de Tiegemberg is nochtans vanouds een enorme publiekstrekker. Hoewel we wandel- en fietsroutekaarten aanbieden bleek het niet altijd evident om deze doelgroep ook werkelijk over de museumdrempel te krijgen. 

Op een vergadering met de gemeentelijke toeristische partners werd me gemeld dat er ook Streuvels’ bier zou ontwikkeld worden en dat tijdens de jaarlijkse Open Monumentendag een provinciale wandelwedstrijd werd georganiseerd die langs Het Lijsternest kwam. Iedereen bleek te vinden voor mijn idee van een bierkaartjespuzzel. Alle deelnemende wandelaars kregen 2 stuks bij hun vertrek en enkel bij een bezoek aan Het Lijsternest ontvingen ze de ontbrekende bierkaartjes. Wie ter plaatse op een bierkaartje een eigen limerick schreef, kreeg in retour een volledig nieuw pakketje met vier bierkaartjes.
Aan het eindpunt van de wandeling werd Streuvels’ bier geschonken.
Met de slogan: Wees een slimmerik, schrijf een limerick, kozen we om ook het literaire aspect aan bod te laten komen en omdat de regels voor het schrijven van een limerick een drempel is die kwaliteit van de inzendingen meetbaar maakt. Een dertigtal deelnemers lieten een limerick achter.

De publieksopkomst was massaal, té massaal. De actie had wel het beoogde effect, maar voor de medewerkers en de vrijwilligers werd het als een heuse overrompeling ervaren. Verschillende vrijwilligers stelden hun veto voor herhaling van dergelijke massatoeloop. Een dubbele les genoteerd in aanloop naar het eerstkomende evenement: promotie op maat van de bezoekerscapaciteit houden!
Positief was dat een heleboel literatuurpartners als Passa porta, Creatief schrijven, e.a. op de kar sprongen om mee promotie te maken.

Voorleesmarathon Erfgoeddag 2015.

Mijn idee om jaarlijks één Streuvelsverhaal opnieuw in de kijker moest ergens beginnen. Van het boek Prutske bestond een recente ‘hedendaagse adaptatie’ door Ed Franck en voor Erfgoeddag streefde ik naar interessante literaire invalshoek om ook de opeenvolgende literaire residenten samen te kunnen brengen met de erfgoedgemeenschap van Streuvelsfans (nl. onze gidsen, ons publiek, Streuvelsgenootschapsleden, …). 
Op een duistere, druilerige decemberavond, net voor de deadline om projecten op te geven in het kader van de jaarlijkse Erfgoeddag, bedacht ik de voorleesmarathon:  Met het voorlezen op het ‘erf’ van Streuvels van het verhaal over zijn erfgename brachten we zijn erfenis tot leven, daarmee leek het opgelegde thema ‘ERF!’ ruimschoots gedekt.

Ondertussen had ik ruimschoots ervaring met het schrijven van toespraken en het vooraf bepalen van de juiste timing die daarin cruciaal is, en dat hielp me goed met het opstellen van tijdsplanning. Er moesten immers ook voorlezers gezocht worden en afhankelijk van de inschrijvers kon geswitcht worden tussen het originele of het nieuwe Prutske-boek. De mailing vertrok en op 3 uur tijd hadden we alle nodige inschrijvingen!

Met de steun van een collega realiseerden we een vlekkeloze planning om van 10 uur tot 18 uur doorlopend voor te lezen. Binnen hadden we voor 20 personen zitplaatsen, maar bezoekers konden ook buiten op het domein naar de lezers luisteren. Wat eigenlijk slechts een noodzakelijke ingreep was wegens tekort aan zitplaatsen bleek een succes en er werd door deelnemers én toeschouwers nog lang over nagepraat.
Het inspireerde het Reynaertgenootschap tot de voorleesmarathon voor De kapellekensbaan van Boon. En zelfs het Felix Timmermans Genootschap nam nog contact op om onze voorbereidingen en planning in te kijken als inspiratie en voorbeeld voor hun voorleesmarathon, ter gelegenheid van 100 jaar Pallieter.

Nulla dies sine linea: elke dag opnieuw zin!

'Hier tekst'

Tom Houtman aan het schrijversraam van Stijn Streuvels